Info ogólne i historia

Belfast - stolica Irlandii Północnej nie pozostaje obojętna nikomu. Żyje tu jedna czwarta ludności kraju. Na poznanie Belfastu trzeba poświęcić kilka dni, gdyż jest największa atrakcją Irlandii i można się z niego dostać do każdego zakątka kraju. Centrum miasta zdobią gmachy wiktoriańskie, które stanowią doskonały przykład budownictwa Imperium Brytyjskiego, oraz genialne wiktoriańskie puby. Natomiast Belfast Zachodni, czyli nowoczesna część miasta, przygnębia widokiem dzielnicy robotniczej. Obecnie nastroje w Irlandii Północnej odzwierciedlają graffiti, tworzone niekiedy z myślą o turystach.
Belfast jako miasto, które tętni życiem, jest ogromną atrakcją dla turystów. Zatłoczone ulice i gwar stanowią wrota do wiejskich zaciszy Irlandii Północnej.
Belfast jest miejscem narodzin Tytanica, przemysłowe dziedzictwo ukształtowało miasto i nadało kierunek kulturze. a przykładami tego jest Ulster Museum, City Hall, The Ulster Folk, czy Transport Museum, oraz wiele galerii parków i ogrodów.
W Belfaście można poszłuchać tradycyjnej irlandzkiej muzyki, posiedzieć w stylowym barze czy restauracji, oraz przetańczyć całą noc w modnym klubie.
W tej europejskiej stolicy jest wiele miejsc zakwaterowania, w zależności od kieszeni turysty, Zaczynając od przytulnych kwater w pokojach uniwersyteckich typu bed and breakfast, a kończąc na hotelach z butikami w centrum miasta.
Turyści mogą również udać się w trasę kilka godzin od Belfastu, żeby zobaczyć Giant’s Causeway, chodzić po górach Mountains od Mourne, czy łowić ryby w Fermanagh.

Historia…
Irlandia Północna powstała w 1921 roku, gdy po utworzeniu Wolnego Państwa Irlandzkiego, sześć z dziewięciu hrabstw północno-wschodniej prowincji Ulster (irl. Ulaidh) pozostało przy Zjednoczonym Królestwie. W hrabstwach tych dominowali protestanci, w większości potomkowie szkockich i angielskich osadników, którzy nie chcieli mieszkać w katolickiej Irlandii.
Konflikty w Irlandii Północnej rozpoczęły się w średniowieczu, kiedy cała Irlandia znalazła się pod panowaniem Anglii. W XVII wieku rozpoczęto zasiedlanie Irlandii przez ludność angielską i szkocką, a ziemie dla osadników zdobywano, usuwając z nich właścicieli irlandzkich. Zapoczątkowało to wrogość między Anglikami a Irlandczykami, spotęgowaną różnicami religijnymi: Irlandczycy to katolicy, przybysze zaś to głównie protestanci. Liczne bunty i powstania doprowadziły w 1921 roku do utworzenia niepodległej Irlandii. Jednak w granicach Wielkiej Brytanii pozostała Irlandia Północna, którą w większości zamieszkują protestanci pochodzenia angielskiego. Walkę o połączenie z Irlandią prowadziła Irlandzka Armia Republikańska (IRA). Dopiero w 1998 roku zawarto porozumienie pokojowe, za które dwaj jego współtwórcy – John Hume i David Trimble – otrzymali pokojową nagrodę Nobla. W 2005 roku Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła całkowite rozbrojenie.

Ustrój polityczny
Irlandia Północna jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, które jest dziedziczną monarchią o systemie parlamentarno-gabinetowym. Ma swoich 18 przedstawicieli w brytyjskiej Izbie Gmin (House of Commons, izba niższa parlamentu W. Brytanii). Irlandia Północna powstała w 1920 na mocy aktu: British Parliament’s Government of Ireland Act, który był jej konstytucją do 1972. Do 1972 rządem Irlandii Północnej był “Stormont”. W latach 1921-1972 miała szeroką autonomię. Od 1972 pod bezpośrednimi rządami Wielkiej Brytanii, które trwały do 1998 do zawarcia porozumienia z Wielkiego Piątku.
W 1998 wybrano Zgromadzenie Północnoirlandzkie jako organ ustawodawczy (108 członków wybieranych w wyborach powszechnych) i powoływany spośród jego członków Komitet Wykonawczy (rząd) z pierwszym ministrem na czele. Są to autonomiczne organy, które przejęły część kompetencji brytyjskiego ministra do spraw Irlandii Północnej.

Partie polityczne
W wyborach do Północnoirlandzkiego Zgromadzenia w 1998 zwyciężyła katolicka Socjaldemokratyczna Partia Pracy (SDLP, założona w 1970), przed protestancką partią konserwatywnych unionistów - Partia Unionistów Ulsteru (UUP, założona w 1905, w 1921-1972 rządząca), radykalną partią unionistów - Demokratyczna Partia Unionistyczna (DUP, założona w 1971) i Sinn Fein (SF, separatystyczna, ekstremalna, lewicowa partia).

Poglądy polityczne
Związane są z wyznaniem religijnym mieszkańców Irlandii Północnej. Najbardziej licznie reprezentowani są zwolennicy pozostania prowincji w granicach Zjednoczonego Królestwa (ok. 38% społeczeństwa), natomiast liczba osób pragnących przyłączenia do Republiki Irlandii wynosiła w 2004 niewiele ponad 20% osób. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zwolenników trzeciej opcji – powstania niezależnego państwa Irlandii Północnej – chęć taką deklaruje 29% protestantów (na 68% poglądów pro-brytyjskich) oraz 36% katolików (wobec 60%, będących zwolennikami zjednoczenia Irlandii. Ogólnie sondaże szacują liczbę osób, które mogłyby poprzeć trzecią opcję na 35%, a więc więcej niż
pro-irlandzką.

Podział administracyjny
Wyspa Irlandia od końca XVI wieku podzielona była na 4 historyczne prowincje, a te z kolei dzielono na 32 hrabstwa. Dwa historyczne hrabstwa: Desmond oraz Coleraine obecnie nie istnieją, a niektóre inne zmieniły nazwy bądź granice.
Po podziale Irlandii w 1921 roku, nowopowstałe państwo irlandzkie objęło 26 hrabstw, a 6 pozostałych znalazło się w granicach Irlandii Północnej. Dwa hrabstwa w Republice uległy podziałowi, co dało obecny podział administracyjny na 29 hrabstw. Nadal jednak podział na 26 hrabstw funkcjonuje dla celów pocztowych oraz w kontekstach sportowych i kulturowych.

Geografia
Swoim krajobrazem Irlandia Północna przypomina Szkocję. Najwyższe są góry Mourne z najwyższym szczytem Slieve Donard (852 m n.p.m.). W północnej części znajduje się rozległy lawowy płaskowyż Antrim ze słynną Groblą Olbrzyma, utworzoną przez tysiące bazaltowych kolumn.
Charakterystyczną cechą wszystkich obszarów górskich jest bardzo niewielka ilość lasów. Występuje tu za to dużo pastwisk. W rzeźbie dominują szerokie doliny, grzbiety natomiast są na ogół płaskie, o obłych kształtach.

Ludność
1 688 tys. mieszkańców (1998), co daje średnią gęstość zaludnienia 119 osób/km2. Ok. 70% ludności Irlandii Północnej stanowią protestanci

Język
Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge) – język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Język narodowy Irlandczyków uznany został za język urzędowy niepodległej Irlandii (obok angielskiego). Około 1,6 miliona anglojęzycznych mieszkańców Irlandii posiada jakąkolwiek znajomość swojego języka narodowego, wyniesioną głównie ze szkolnych lekcji.Na co dzień jako języka narodowego i ojczystego używa go ok. 480 tysięcy osób, głównie w północno-zachodnich regionach kraju (zwłaszcza w Connemarze i Donegalu).

Język urzędowy - angielski, irlandzki
Stolica - Belfast
Typ państwa - autonomiczna część Wielkiej Brytanii
Głowa państwa - Elżbieta II
Szef rządu - premier
Powierzchnia całkowita 13 843 km2
Liczba ludności (2006) 1 741 600
Gęstość zaludnienia 122 osób/km2
Jednostka monetarna - Funt szterling (GBP, L)
Strefa czasowa UTC , czas letni: UTC+1
Domena internetowa .ie, .uk, .eu
Kod telefoniczny +353 48, +44 28

Demografia
Miejsce urodzenia:

Irlandia Północna: 2 534 268 (91,0%)
Anglia: 61 609 (3,7%)
Szkocja: 16 772 (1,0%)
Walia: 3 008 (0,2%)
Republika Irlandii: 39 051 (2,3%)
inny kraj Unii Europejskiej: 10 355 (0,6%)
inny kraj: 20 204 (1,2%)
Spis został wykonany jeszcze przed otwarciem rynku Wielkiej Brytanii dla obywateli nowych krajów Unii Europejskiej – nie uwzględniają więc napływu licznych pracowników niepochodzących z Wysp Brytyjskich.Ponad 99% mieszkańców jest rasy białej, jest to największy odsetek w Wielkiej Brytanii.

Religia
Najsilniejszą zwartą grupą religijną jest katolicyzm – ok. 40% społeczeństwa. Wyznawcy protestantyzmu są nieco liczniejsi, jednak dzielą się na kilka odłamów.
Prezbiteriański Kościół w Irlandii (Presbyterian Church in Ireland; kalwini)  20.7%
Kościół Irlandii (Church of Ireland; anglikanie) 2 15.3%
Inne religie (również inne wyznania protestanckie)  9.9%
Religia nieokreślona lub jej brak 14.0%

Irlandia Północna nie ma kościoła państwowego. Niegdyś ustanowiony Kościół Irlandii (Church of Ireland) został oddzielony od państwa ustawą 1869, która weszła w życie w 1871 roku. Obecnie skupia około 15,3% populacji Irlandii Północnej. Największym kościołem protestanckim jest Prezbiteriański Kościół Irlandii, skupiający około 20,7% populacji. Razem z innymi kościołami, protestanci stanowili około 53,1% populacji prowincji (2001).

Gospodarka
Na terenie Irlandii Północnej brak jest znaczących zasobów bogactw naturalnych. W eksploatacji znajdują się złoża różnego rodzaju kamieni budowlanych, wydobywa się nieznaczne ilości rud żelaza i boksytów. Wśród gałęzi przemysłu przetwórczego duże znaczenie osiągnął przemysł stoczniowy, lotniczy, maszynowy, chemiczny, włókienniczy, odzieżowy i przetwórstwa spożywczego. Potencjał przemysłowy Irlandii Północnej skoncentrował się w rejonie Belfastu i kilku większych ośrodków miejskich.

Warunki naturalne
Środkową część regionu zajmuje rozległa nizina, na wschód i zachód od niej rozciągają się niewysokie pasma starych gór. Krótkie, obfite w wodę, o silnym spadku rzeki nie nadają się do żeglugi. Na obszarze nizinnym liczne jeziora z największymi: Lough Neagh, Lower Lake Erne, Upper Lake Erne. Irlandia Północna podobnie jak cała wyspa pozostaje pod wpływem klimatu oceanicznego wilgotnego.

Transport
Strategiczne znaczenie w Irlandii ma transport samochodowy. Irlandia ma gęstą sieć dróg, które często nie są jednak w najlepszym stanie. Sieć dróg obejmuje 92.327 km, z czego tylko ok. 280 km mają standard autostrady (marzec 2007). W ostatnich latach prowadzona jest rozbudowa, i modernizacja autostrad na wielu odcinkach w całym kraju. Sieć kolejowa ma dł. 1.944 km.
Najważniejszymi portami handlowymi są Dublin i Cork, a morska żegluga handlowa liczy 150 statków. Największym portem morskim jest Dublin, zaś przewozy transatlantyckie obejmują przede wszystkim Cork. Przystanie promowe w Dublinie, Dun Laoghaire oraz Rosslare zapewniają połączenia z głównymi portami Wielkiej Brytanii. Zbudowana w XVIII i XIX w., a następnie modernizowana sieć kanałów służy przede wszystkim do przewozu towarów, lecz ma także znaczenie turystyczne.
Międzynarodowe porty lotnicze w Dublinie, Cork, Knock oraz Shannon są znane także jako strefy wolnocłowe. Irlandia ma 40 lotnisk krajowych i międzynarodowych. Połączenia transatlantyckie obsługiwane są przez Shannon i Knock, zaś europejskie przez Kerry, Cork, Dublin, Galway i Sligo. W poł. 1990 wszystkie lotniska obsługiwały około 10,5 mln pasażerów.

Czas
Czas w Irlandii jest godzinę wcześniejszy niż w Polsce.

Adresy
Charakterystyczną cechą jest to, że W irlandzkich adresach numer domu podaje się zawsze przed nazwą ulicy. Skrót Co. oznaczający hrabstwo (county).

Elektryczność
Napięcie w sieci wynosi 240 V. Ze względu na inny kształt wtyczek, konieczny jest zakup specjalnej nakładki (plug adapter).

Poczta
Znaczek na list lub pocztówkę do dowolnego kraju europejskiego kosztuje co najmniej 37 p, do większości pozostałych państw świata na kartkę pocztową 42 p, a na list lotniczy co najmniej 47 p. Urzędy pracują pn., wt., czw. i pt. 9.00–17.30, śr. i sb. 9.00–12.30. W środy i soboty niektóre poczty w większych miastach są zamykane później.

Telefon
Rozmowa lokalna w Irlandii Północnej kosztuje najmniej 20 p, znacznie więcej należy zapłacić za rozmowę międzymiastową w ciągu dnia. Za granicę najtaniej jest dzwonić po 18.00. Nowe aparaty na kartę, instalowane w całym kraju, są wygodniejsze w obsłudze, a także tańsze niż stare (na monety). Kartę można kupić w każdym punkcie sprzedaży gazet i na poczcie – warto mieć przy sobie choć jedną, bo na prowincji aparaty na monety są rzadkością. W hotelach i innych tego typu miejscach do rachunku telefonicznego jest doliczana ogromna prowizja.
Numer kierunkowy do Irlandii Północnej, jak do całej Wielkiej Brytanii – 44. W 2000 r. prawie wszystkie numery kierunkowe w Irlandii Północnej uległy zmianie, zdarza się więc, że w starszych broszurach i folderach są podawane nieaktualne numery. Do Polski dzwoni się, wykręcając na początku 0048. Ostatnio tanie połączenia telefoniczne są oferowane za pośrednictwem łączy komputerowych. Specjalne punkty można znaleźć w większych miejscowościach.
Poza Belfastem trudno wysłać faks. W razie konieczności można spróbować w którymś z elegantszych hoteli – zwykle nie odmawiają i nie żądają za to ogromnych sum. Można także zajrzeć do najbliższej kafejki internetowej – wiele tego typu lokali jest wyposażonych w faks. Dostęp do Internetu jest możliwy w każdej większej miejscowości i w wielu hotelach.

Ważne numery:
centrala 100
biuro numerów 118500
informacja międzynarodowa 153
Zamawianie rozmów międzynarodowych 155
Kierunkowy do Polski 0048
Godziny pracy i święta
Sklepy i instytucje w Irlandii Północnej mają podobne godziny otwarcia jak w Wielkiej Brytanii: pn.–sb. od ok. 9.00 do 17.30, w większych miejscowościach raz w tygodniu (w czwartek lub piątek) pracują dłużej, do 20.00, a w niedziele również od 12.00 do 18.00. Tradycja zamykania instytucji i lokali na pół dnia w połowie tygodnia przetrwała w niektórych małych miasteczkach, ale nawet wtedy zawsze coś jest otwarte.
W dni ustawowo wolne od pracy czynne są tylko puby i warsztaty samochodowe. Jeżeli dzień św. Patryka lub Orange Day przypadną na sobotę lub niedzielę, wówczas dniem wolnym od pracy będzie również poniedziałek.
Jeśli chodzi o muzea i inne atrakcje turystyczne, godziny otwarcia są bardzo różne; większość jest zamknięta przynajmniej jeden dzień w tygodniu. Ważniejsze atrakcje są zazwyczaj otwarte przez cały dzień, natomiast mniejsze czasem tylko po południu.
Wiele zabytkowych obiektów z dala od utartych szlaków turystycznych – zwłaszcza domy i zamki, w których ktoś mieszka – można zwiedzać wyłącznie w szczycie sezonu. Kościoły, jeśli tylko nadal służą wiernym, są niemal zawsze otwarte, a jeśli nie, zwykle można znaleźć w pobliżu kogoś dysponującego kluczami (najczęściej proboszcza) lub zjawić się parę minut przed nabożeństwem.

Święta w Irlandii Północnej:
Nowy Rok
Dzień św. Patryka, 17 marca
Wielki Piątek
Poniedziałek Wielkanocny
Pierwszy poniedziałek maja
Ostatni poniedziałek maja
Orange Day, 12 lipca
Ostatni poniedziałek sierpnia
Boże Narodzenie

(Na podstawie: Onet.pl, wikipedia.org)